Zasady funkcjonowania Unii Europejskiej

      Proces integracji europejskiej przebiega zazwyczaj w taki sposób, że kolejne etapy budowania zjednoczonej Europy powstają w wyniku negocjacji dla poszczególnych państw, które dążą do ochrony własnych interesów. Poszczególne akty prawne przyjmowane w ramach systemu decyzyjnego Unii Europejskiej są wynikiem kompromisu osiąganego pomiędzy poszczególnymi państwami członkowskimi z udziałem ponadnarodowym instytucji, tj. Komisji i Parlamentu Europejskiego.

      Instytucje ponadnarodowe dążą do tego, aby poszczególne państwa członkowskie nie dbały jedynie o swoje interesy. Komisja Europejska jest takim organem, której członkowie, w myśl artykułu 157 traktatu o UE, mają być „całkowicie niezależni w wykonywaniu swoich obowiązków’, co oznacza, ze nie mogą otrzymywać instrukcji od poszczególnych państw członkowskich. W związku z tym Komisja ma być tzw. „sumieniem Unii”, stojąc ponad interesami sektorowymi czy narodowymi i broniąc przestrzegania systemu prawnego UE. W UE występuje taka możliwość, że któreś z państw członkowskich nie będzie uczestniczyło w pewnych zakresach działań. Może to w rezultacie doprowadzić do zróżnicowanego rozwoju poszczególnych krajów. Najbardziej tego widocznym przykładem jest wprowadzenie waluty w ramach realizowanej Unii Gospodarczej i Walutowej. Trzy państwa, tj.Wielka Brytania, Dania i Szwecja zdecydowały o nieuczestniczeniu w tej fazie unifikacji.

         Traktat amsterdamski z 1997 roku poszerza zakres zróżnicowanej integracji w ramach UE. Poprzez przyjęcie zasady elastyczności traktat umożliwia grupie państw po pewnymi warunkami rozwijanie określonych sfer współpracy bez czekania na inne państwa, ale tylko wtedy, gdy inne państwa członkowskie wyrażą na to zgodę. Tego rodzaju zapis może w pewnym stopniu doprowadzić do szybszego postępu na drodze do integracji, jakkolwiek państwo członkowskie będzie mogło zablokować współpracę pomiędzy pozostałymi państwami z uwagi na własny ważny interes narodowy.